Özet: İşe iade davası, geçerli bir sebep gösterilmeden işine son verilen işçinin işine geri dönmesini sağlayan bir iş hukuku davasıdır. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur. Anlaşma sağlanamazsa iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açar.

İçindekiler
- İşe iade davası nedir?
- İşe iade davasının şartları
- Zorunlu arabuluculuk ve süreler
- Dava süreci ve ispat yükü
- İşe iade kararının sonuçları
İşe iade davası nedir?
İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki işçinin geçersiz feshe karşı başvurduğu yoldur. İşveren, sözleşmeyi geçerli bir sebep göstermeden sona erdirdiğinde bu dava gündeme gelir. Amacı, işçiyi eski işine döndürmektir.
Dava, yalnızca belirli koşulları taşıyan işçiler için açıktır. Bu nedenle önce iş güvencesi şartlarının sağlanıp sağlanmadığı incelenir. Feshin biçimi ve gerekçesi de ayrıca değerlendirilir.
İşe iade davasının şartları
İş güvencesinden yararlanmak için kanun belirli koşullar arar. Bu koşulların tamamı birlikte gerçekleşmelidir. Aksi hâlde dava usulden reddedilir.
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| Kıdem | İşçinin en az altı aylık kıdemi olmalı |
| İşyeri büyüklüğü | Aynı işkolunda en az otuz işçi çalışmalı |
| Sözleşme türü | Belirsiz süreli iş sözleşmesi bulunmalı |
| Fesih | Fesih geçerli bir sebebe dayanmamalı |
| Statü | İşçi, işveren vekili konumunda olmamalı |
Kıdem hesabı ve tazminat kalemleri için kıdem tazminatı hesaplama yazımız ayrıntı sunar. Fesih türleri konusunda ise iş akdinin haklı nedenle feshi başlıklı rehber yol gösterir.
Zorunlu arabuluculuk ve süreler
İşe iade taleplerinde arabuluculuk bir dava şartıdır. İşçi, doğrudan mahkemeye gidemez. Önce arabulucuya başvurması gerekir.
Süreler kesindir. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur. Taraflar anlaşamazsa işçi, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açar. Bu süreler kaçırıldığında işe iade hakkı düşer.
Dava süreci ve ispat yükü
Yargılamada belirleyici olan, feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığıdır. Bu noktada ispat yükü işverendedir. Kanun bu kuralı açıkça düzenler.
“Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükümlülüğü işverene aittir.”
4857 sayılı İş Kanunu, madde 20
İşveren, geçerli sebebi somut belgelerle ortaya koymalıdır. Performans düşüklüğü veya işletmesel gereklilik gibi sebepler tutarlı biçimde kanıtlanmalıdır. Somut delil sunulamazsa fesih geçersiz sayılır. İşçinin devamsızlık iddiasıyla çıkarıldığı hâllerde devamsızlık nedeniyle işten çıkarılma yazımız süreci açıklar.
İşe iade kararının sonuçları
Mahkeme feshi geçersiz bulursa işçinin işe iadesine karar verir. Karar kesinleştikten sonra işçi, on iş günü içinde işverene başvurur. İşveren bir ay içinde işçiyi işe başlatmalıdır.
İşveren işçiyi işe başlatmazsa iki ayrı ödeme gündeme gelir. İlki, en az dört en çok sekiz aylık ücret tutarındaki işe başlatmama tazminatıdır. İkincisi, karar kesinleşinceye kadar doğan ve en çok dört aya kadar ödenen boşta geçen süre ücretidir. Bu tazminatın ayrıntıları için işe başlatmama tazminatı yazımıza bakılabilir.
Rakamlarla örnek
Aylık brüt ücreti 40.000 TL olan bir işçiyi düşünelim. Mahkeme beş aylık işe başlatmama tazminatına hükmederse tutar 200.000 TL olur. Buna, en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti eklenir. İhbar ve kıdem kalemleri için ise işten çıkış ve ihbar tazminatı yazımız ayrı bir çerçeve sunar.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Üç Hata
Arabuluculuk süresini kaçırmak. Bir aylık başvuru süresi geçince işe iade hakkı kaybolur. Bu süre, fesih bildiriminin tebliğiyle başlar.
Fesih gerekçesini yazılı istememek. İşçi, fesih gerekçesinin açık ve kesin biçimde bildirilmesini isteyebilir. Belirsiz gerekçe, işveren aleyhine yorumlanır.
Delilleri toplamadan hareket etmek. Çalışma düzenini gösteren kayıtlar davanın seyrini değiştirir. Bordro ve yazışmalar baştan derlenmelidir.
Yargı Kararlarının Yaklaşımı
Yerleşik içtihat, feshi son çare ilkesi çerçevesinde değerlendirir. Yargıtay, işverenin fesihten önce daha hafif önlemleri araştırmasını bekler. Başka bir bölümde değerlendirme imkânı varsa fesih geçersiz sayılabilir.
İçtihat, gerekçenin tutarlılığına da bakar. Fesih yazısındaki sebep ile mahkemede ileri sürülen sebep aynı olmalıdır. Sonradan değiştirilen gerekçeler dikkate alınmaz. Böylece işçinin savunma hakkı korunur.
Sonuç
İşe iade davası, kısa sürelere bağlı ve delile dayalı bir süreçtir. Şartların sağlanması, arabuluculuk adımı ve ispat kuralları sonucu doğrudan etkiler. Zaman kaybı, çoğu zaman telafisi güç hak kayıplarına yol açar. Bu tür uyuşmazlıklarda bir avukattan hukuki destek alınması önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşe iade davası süresi ne kadardır?
İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur. Anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açar. Bu süreler hak düşürücüdür.
Hangi işçiler işe iade davası açabilir?
En az altı aylık kıdemi olan, otuz ve üzeri işçi çalışan işyerinde belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçiler dava açabilir. İşçinin işveren vekili konumunda olmaması gerekir.
İşe başlatmama tazminatı ne kadardır?
Mahkeme, işçinin en az dört en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatına hükmeder. Ayrıca en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ödenir.
Arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. İşe iade taleplerinde arabuluculuk bir dava şartıdır. İşçi önce arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açamaz.
Fesih sebebini ispat kime aittir?
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi, feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bu iddiasını ispatlar.
Av. Sinan Cem Göde, Ankara’da yaşayan ve aktif olarak çalışan bir avukat olarak; Vergi Hukuku, İş Hukuku ve Ceza Hukuku başta olmak üzere geniş bir yelpazede hukuki hizmet vermektedir. Danışmanlık, dava takibi, sözleşme hazırlama ve uyuşmazlık çözümü konularında müvekkillerine etkili çözümler sunmaktadır. → Daha fazlası
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut durumunuza ilişkin değerlendirme için iletişime geçebilirsiniz.