VUK Madde 35: İhbarnamenin Muhteviyatı

08 Ekim 2026 · Av. Sinan Cem GÖDE

VUK madde 35, ikmalen ve re’sen tarh edilen vergilerde düzenlenen ihbarnamenin zorunlu içeriğini on iki bent hâlinde sayar. Hüküm ayrıca takdir komisyonu kararının ve re’sen takdiri gerektiren inceleme raporunun birer suretini ihbarnameye ekleme ödevi getirir. Eksikliğin sonucunu ise VUK m.108 belirler. Mükellef bu yüzden ihbarnameyi kalem kalem denetler.

VUK Madde 35 Ne Diyor? Kanun Metni

Otuz beşinci madde, Vergi Usul Kanunu’nun tebliğ esaslarını düzenleyen bölümünde “İhbarnamenin muhteviyatı” başlığını taşır. Metin şöyledir:

WhatsApp’tan Bize Danışın

“İhbarname aşağıda yazılı malumatı ihtiva eder:

1. İhbarnamenin sıra numarası;
2. İhbarnamenin tanzim tarihi;
3. Verginin nev’i;
4. Mükellefin soyadı adı (Tüzelkişilerde unvanı);
5. Mükellefin açık adresi;
6. Vergilendirme dönemi;
7. Verginin matrahı;
8. Verginin hesabı;
9. Verginin miktarı;
10. Kısa ve açık bir ifade ile ikmalen veya re’sen vergi tarhını icabettiren sebepler;
11. Vergi mahkemesinde dava açma süresi;
12. Vergi mahkemesinde dava açma şekli.

Takdir komisyonunun kararı üzerine tarh edilen vergilerde kararın ve re’sen takdiri gerektiren inceleme raporunun birer sureti ihbarnameye eklenir.”

— 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.35

Madde iki katmandan oluşur. Birinci fıkra on iki bent hâlinde içeriği sayar; bentlerden sonra gelen tek fıkra ise belge ekleme ödevini kurar. Hüküm, VUK m.34’ün getirdiği ihbarname esasını böylece somutlaştırır: m.34 ikmalen ve re’sen tarh edilen vergilerin ihbarnameyle tebliğ edileceğini söyler, m.35 o ihbarnamenin neye benzeyeceğini gösterir.

VUK Madde 35’e Göre İhbarnamenin Zorunlu Unsurları

Bent	Zorunlu bilgi	İşlevi
1	İhbarnamenin sıra numarası	Belgenin kimliğini kurar
2	İhbarnamenin tanzim tarihi	Düzenleme anını gösterir
3	Verginin nev’i	Hangi vergiden söz edildiğini belirler
4	Mükellefin soyadı, adı (tüzel kişilerde unvanı)	Muhatabı tayin eder
5	Mükellefin açık adresi	Tebligatın hedefini gösterir
6	Vergilendirme dönemi	Zamanaşımı hesabına dayanak olur
7	Verginin matrahı	Tarhın büyüklüğünü ortaya koyar
8	Verginin hesabı	Matrahtan vergiye giden yolu açıklar
9	Verginin miktarı	Ödenecek tutarı belirler
10	Kısa ve açık bir ifade ile tarhı icabettiren sebepler	Gerekçeyi ve savunma zeminini kurar
11	Vergi mahkemesinde dava açma süresi	Hak arama yolunu duyurur
12	Vergi mahkemesinde dava açma şekli	Başvurunun usulünü gösterir

Bentler yalnızca bir form listesi değildir. Dördüncü ve beşinci bentler muhatabı belirlerken, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu bentler tarhın hesabını şeffaflaştırır. On birinci ve on ikinci bentler ise idareye, mükellefe kendi aleyhindeki hak arama yolunu bildirme ödevi yükler.

Altıncı bendin işlevi ilk bakışta silik görünse de sonuçları ağırdır. Vergilendirme dönemi, tarh zamanaşımının hangi takvim yılından işlemeye başladığını gösteren tek satırdır. Dönemi hatalı yazan bir ihbarname, mükellefi zamanaşımı savunmasından yoksun bırakabilir. Dördüncü ve beşinci bentler de benzer bir ağırlık taşır; muhatapta tereddüt doğuran bir ihbarname, tebligatın kime yapıldığı sorusunu açık bırakır.

Bu bentler arasında onuncusu ayrı bir ağırlık taşır. Kanun burada idareden yalnızca bir sebep zikretmesini değil, sebebi “kısa ve açık bir ifade ile” yazmasını ister. İhbarnamede “defterler ibraz edilmemiştir” biçiminde tek satırlık bir ibare bulunması, çoğu zaman mükellefin hangi belgeye, hangi döneme ve hangi tespite karşı savunma yapacağını anlamasına yetmez. Re’sen tarh sebeplerinin dokuz bentlik listesini ise VUK madde 30 düzenler; ihbarnamedeki gerekçe, o listedeki bentlerden birine oturmak zorundadır.

Takdir Kararının ve İnceleme Raporunun İhbarnameye Eklenmesi

VUK madde 35’in son fıkrası, bentlerden bağımsız bir ödev kurar. Takdir komisyonunun kararı üzerine tarh edilen vergilerde vergi dairesi, hem kararın hem de re’sen takdiri gerektiren inceleme raporunun birer suretini ihbarnameye ekler. Böylece mükellef, matrahın nasıl oluştuğunu tarhiyatın ilk gününde öğrenir.

Bu ödevin hukuki temeli savunma hakkıdır. Matrahı takdir komisyonu belirlediğinde mükellef, takdirin hangi emsale ve hangi veriye dayandığını yalnızca karar metninden görebilir. İnceleme raporu bakımından da durum aynıdır; rapor olmaksızın matrah farkının hesabı okunamaz. Ek yükümlülük, ihbarname ile tarhiyatın gerekçesi arasındaki bağı kurar.

Uygulamada eksiklik sıklıkla vaki olur. Vergi daireleri kimi zaman yalnızca ihbarnameyi tebliğ eder, takdir kararını veya raporu dosyada bırakır. İkmalen tarh yolunda ise kanun böyle bir ek arama getirmez; bu yolun şartlarını VUK madde 29 ayrı biçimde düzenler.

Eklenmemesinin Sonucu: Yargının Ölçütü

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 19.02.2020 tarihli E.2020/9, K.2020/2 sayılı kararıyla bölge idare mahkemesi daireleri arasındaki aykırılığı gidermiştir. Kurul, inceleme raporunun ihbarname ekinde tebliğ edilmemesini esasa etkili bir şekil hatası saymamıştır. Aynı karar, bu eksikliğin hakkaniyete uygun yargılanma hakkını da ihlal etmediği sonucuna varır. Mahkeme, ara kararıyla raporu isteyerek eksikliği yargılama aşamasında giderebilir.

Aynı Kurul, 22.05.2020 tarihli E.2020/223, K.2020/597 sayılı kararında da bu ölçütü sürdürmüştür. Buna karşın azlık oyları ile öğretinin bir bölümü farklı düşünür. Onlara göre raporu saklamak savunma hakkını baştan daraltır; eksikliği sonradan gidermek de bu daralmayı ortadan kaldırmaz.

Kararların pratik sonucu şudur: mükellef, yalnızca “rapor eklenmedi” iddiasıyla ihbarnameyi iptal ettirmeyi bekleyemez. Buna rağmen iddia değersiz değildir, çünkü mahkemeyi ara kararıyla raporu istemeye ve idareyi belgeyi dosyaya koymaya yönlendirir.

Maddenin lafzı bu noktada bir sınır da çizer. Son fıkra takdir komisyonu kararı ile re’sen takdiri gerektiren inceleme raporundan söz eder; vergi tekniği raporunu ise anmaz. Sahte belge isnadına dayanan tarhiyatlarda asıl bilgi çoğu kez o raporda toplandığı için mükellef, raporu ayrıca talep etmek durumunda kalır.

VUK Madde 35 ile VUK 108: Hangi Eksiklik Hükümsüzlük Doğurur?

VUK madde 35 eksikliğin sonucundan söz etmez; bu soruyu m.108 yanıtlar. “Hatalı tebliğler” başlıklı bu hüküm, tebliğ olunan vesikaların esasa müessir olmayan şekil hatalarından dolayı hukuki kıymetlerini kaybetmeyeceğini söyler. Ardından hükümsüzlük doğuran eksiklikleri sınırlı biçimde sayar.

Eksiklik	Dayanak	Sonuç
Mükellefin adının hiç yazılmaması	VUK m.108	Vesika hükümsüz kalır
Verginin nev’inin hiç yazılmaması	VUK m.108	Vesika hükümsüz kalır
Verginin miktarının hiç yazılmaması	VUK m.108	Vesika hükümsüz kalır
Dava açma süresinin hiç yazılmaması	VUK m.108	Vesika hükümsüz kalır
Belgeyi görevli makamın düzenlememesi	VUK m.108	Vesika hükümsüz kalır
Sıra numarası, tanzim tarihi, adres gibi bilgilerde eksiklik	VUK m.108	Kanun esasa müessir olmayan şekil hatası sayar
Takdir kararı veya inceleme raporu suretinin eklenmemesi	VUK m.35 son fıkra	Yargı esasa etkili şekil hatası saymaz

Tablo iki hükmün iş bölümünü görünür kılar. VUK m.35 ihbarnamenin içeriğini kurar; VUK m.108 ise o içerikteki boşlukları ağırlığına göre tasnif eder. Dikkat çeken nokta şudur: m.108’in saydığı eksikliklerin hepsi m.35’teki bentlere karşılık gelir, ancak m.35’in on iki bendinden yalnızca dördü hükümsüzlük listesine girer.

Kanun koyucu bu tercihi bilinçli yapmıştır. Mükellefin adı, verginin nev’i, miktarı ve dava açma süresi olmadan mükellef ne neye karşı savunma yapacağını ne de bunu ne zamana kadar yapacağını bilir. Diğer bilgilerdeki eksiklik ise tarhiyatın esasını etkilemediği ölçüde belgenin hukuki kıymetini korur. Usul ekonomisi de bu ayrımı destekler.

Hükmün lafzındaki bir ayrıntı uygulamada sıkça gözden kaçar. VUK m.108 hükümsüzlüğü, sayılan bilgilerin “hiç yazılmamış olması” hâline bağlar. Yanlış yazılmış bir bilgi bu sebebin dışında kalır; böyle bir hata belgeyi kendiliğinden hükümsüz kılmaz, fakat esasa ilişkin bir iptal iddiasını besler. Miktarı hatalı gösteren bir ihbarname, hesap hatası veya matrah hatası tartışmasını gündeme taşır.

Sayısal Örnek: VUK Madde 35 Uygulaması

Kurgusal bir ihbarname, VUK madde 35 denetiminin nasıl yürüdüğünü gösterir. Bir limited şirket, takdir komisyonu kararına dayanan re’sen tarhiyatla karşılaşmış olsun.

İhbarname unsuru	Örnekteki içerik	Denetim
Sıra numarası	2026/14587	Tam
Tanzim tarihi	12.02.2026	Tam
Verginin nev’i	Kurumlar vergisi	Tam
Mükellefin unvanı	Anonimleştirilmiş limited şirket	Tam
Vergilendirme dönemi	2023 hesap dönemi	Tam
Verginin matrahı	2.400.000 TL	Tam
Verginin hesabı	Satır matrahı ve oranı gösteriyor	Tam
Verginin miktarı	600.000 TL	Tam
Tarhı icabettiren sebep	“Defterler ibraz edilmemiştir”	Tartışmalı
Dava açma süresi	Otuz gün	Tam
Dava açma şekli	Vergi mahkemesinde dava	Tam
Takdir komisyonu kararı sureti	Eklenmemiş	Eksik

Örnekteki iki satır savunmanın eksenini kurar. Sebep satırı m.35’in onuncu bendindeki “kısa ve açık” ölçütünü karşılamıyorsa, mükellef gerekçenin yetersizliğini ileri sürebilir. Eklenmeyen takdir kararı bakımından ise mükellef, mahkemeden ara kararıyla kararın istenmesini talep eder.

Buna karşılık bu ihbarname, m.108 anlamında hükümsüz değildir. Mükellefin unvanı, verginin nev’i, miktarı ve dava açma süresi belgede yer aldığı için hükümsüzlük listesindeki hiçbir eksiklik gerçekleşmemiştir.

Dava Açma Süresi ve Savunmada İhbarname Denetimi

VUK madde 35’in on birinci bendi, ihbarnameye salt bilgilendirici bir satır eklemez. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi vergi mahkemelerinde dava açma süresini otuz gün olarak belirler ve süre, tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden işler. İhbarnamedeki süre satırı işte bu hak düşürücü süreyi mükellefe duyurur. Tebliğin usulüne uygun gerçekleşip gerçekleşmediğini ise VUK madde 21 hükümleri belirler.

Denetimin sırası bu yüzden tebliğ tarihinden başlar. Mükellef önce tebliğ tarihini saptar, ardından otuz günlük süreyi takvime işler. İkinci aşamada belgenin on iki bendini tek tek karşılaştırır; üçüncü aşamada takdir kararı ile inceleme raporunun ekli olup olmadığına bakar.

Süre satırındaki bir eksiklik iki yönlü sonuç doğurur. Dava açma süresini hiç göstermeyen ihbarname, m.108 uyarınca hükümsüz kalır ve süre de işlemeye başlamaz. Süreyi hatalı gösteren ihbarname ise hükümsüzlük sebebi oluşturmaz; buna karşılık mükellef, idarenin yanlış bilgilendirmesine dayanarak süre tartışmasını açabilir.

Dava dilekçesinde şekil iddiaları esasa ilişkin iddiaların yerini tutmaz. Mahkeme, m.108 kapsamına girmeyen bir eksikliği tek başına iptal sebebi saymaz. Nitekim savunmanın gücü genellikle matrahın kendisine, takdirin dayanağına ve hesabın doğruluğuna yönelen iddialardan doğar. Verginin tarh edilmesine ilişkin genel çerçeveyi VUK madde 20 çizer.

VUK Madde 35 Kapsamında Hangi Adımlar Atılır?

VUK madde 35 denetiminde ilk adım tarihlerin tespitidir. Mükellef, tanzim tarihini ve tebliğ tarihini ayrı ayrı not eder; otuz günlük süreyi ikinci tarihten hesaplar.

İkinci adımda mükellef, on iki bendi ihbarname üzerinde işaretler. Hiç yazılmamış bir bilgi ile eksik yazılmış bir bilgi arasındaki ayrımı burada kurar, çünkü m.108 yalnızca “hiç yazılmamış olma” hâlini hükümsüzlük sebebi sayar.

Üçüncü adım eklerin kontrolüdür. Tarhiyat takdir komisyonu kararına dayanıyorsa mükellef, kararı ve inceleme raporunu ihbarname ekinde arar; bulamazsa yazılı talepte bulunur ve talebini dava dosyasına yansıtır.

Dördüncü adımda mükellef sebep satırını tartışmaya açar. Gerekçenin hangi bende dayandığını ve hangi tespite atıf yaptığını inceler; gerekçe kapalı kalmışsa bunu dilekçesinde başlı başına bir iddia olarak ileri sürer.

VUK Madde 35 Uyuşmazlıklarında Öne Çıkanlar

VUK madde 35, görünüşte teknik bir içerik listesi sunar; işlevi bakımından ise idarenin gerekçe gösterme ödevini ve mükellefin savunma hakkını aynı belgede buluşturur. On iki bentlik liste, tarhiyatı mükellef için okunabilir kılmayı amaçlar. Bu amaç gerçekleştiği ölçüde uyuşmazlık matrahın kendisine, gerçekleşmediği ölçüde ise belgenin usulüne kayar. Kanun koyucunun eksiklikleri m.108’de ağırlığına göre tasnif etmesi de bu dengenin ürünüdür: her boşluk hükümsüzlük doğurmaz, fakat savunmanın temelini yıkan boşluk belgeyi ayakta tutmaz. Mükellef bakımından sonuç açıktır; ihbarnameyi kalem kalem okumak, hem sürelerin hem de esasa ilişkin iddiaların kaybını önler. Bu tür uyuşmazlıklarda bir avukattan hukuki destek alınması önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. VUK madde 35 ihbarnamede kaç bilgi arar?

Madde on iki bent hâlinde zorunlu bilgileri sayar. Sıra numarasından dava açma şekline kadar uzanan liste, ihbarnamenin tamamlanmış sayılması için gereken asgari içeriği gösterir.

2. İhbarnamedeki hangi eksiklik belgeyi hükümsüz kılar?

VUK m.108 bunu sınırlı biçimde belirler. Mükellefin adının, verginin nev’inin veya miktarının, dava açma süresinin hiç yazılmamış olması ya da belgenin görevli makamca düzenlenmemesi hükümsüzlük doğurur.

3. Takdir komisyonu kararı ihbarnameye eklenmek zorunda mıdır?

Evet, maddenin son fıkrası bu ödevi açıkça kurar. Takdir komisyonu kararına dayanan tarhiyatlarda vergi dairesi, kararın ve re’sen takdiri gerektiren inceleme raporunun birer suretini ihbarnameye ekler.

4. Vergi inceleme raporu tebliğ edilmezse tarhiyat iptal edilir mi?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu bunu esasa etkili bir şekil hatası saymaz. Kurula göre mahkeme, ara kararıyla raporu isteyerek eksikliği yargılama sırasında giderebilir.

5. İhbarnameye karşı dava açma süresi ne kadardır?

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi vergi mahkemelerinde süreyi otuz gün olarak belirler. Süre, tebliğin yapıldığı tarihi izleyen günden işlemeye başlar.